23 września o 2:05 Słońce wejdzie w zodiakalny znak Wagi i rozpocznie się astronomiczna jesień. Potrwa do 21 grudnia.
Dni szybko się skracają. W nadchodzącym tracimy prawie dwie godziny światła słonecznego. 1 września dzień trwa od 5:54 do 19:29, a 30 września - od 6:41 do 18:22 (obliczenia wykonano dla centrum Polski). We wrześniu tarcza słoneczna przemierza konstelacje Lwa i Panny (na skutek zjawiska precesji osi obrotu Ziemi znaki zodiaku nie pokrywają się z gwiazdozbiorami o tych samych nazwach).
Zapoznajmy się z wyglądem rozgwieżdżonego, wrześniowego nieba. Wybieramy noc z 10 na 11 września (wypada wtedy nów i blask Księżyca nie przeszkadza w obserwacjach).
O 21:00 (dwie godziny po zachodzie Słońca) stajemy twarzą na południe. Wysoko nad horyzontem widzimy gwiazdy tworzące Trójkąt Letni: Wegę, Altaira i Deneba, odpowiednio w konstelacjach Lutni, Orła i Łabędzia. Pomiędzy tymi gwiazdozbiorami ciągnie się blady pas Drogi Mlecznej zmierzający do znajdującego się tuż nad widnokręgiem gwiazdozbioru Strzelca. Poniższy rysunek (wykonany programem Stellarium) przedstawia tę część nieba.
Na niebie południowo-zachodnim i zachodnim odnajdujemy gwiazdy znane z wiosennych obserwacji: Wężownika, łuk Korony Północnej, Arktura (czyli najjaśniejszą z gwiazd Wolarza) i charakterystyczny trapez Herkulesa (z łatwą do dostrzeżenia za pomocą lornetki gromadą kulistą M13). Na północnym zachodzie znajduje się Wielki Wóz z dyszlem zwróconym w lewo (i wskazującym Arktura). Ponad nim świeci Mały Wóz, z dyszlem w prawo. Ostatnią z gwiazd dyszla jest Gwiazda Polarna. Przypominamy, że oba Wozy nie są samodzielnymi gwiazdozbiorami, ale częściami większych układów, Wielkiej i Małej Niedźwiedzicy. Miejsce nad północno-wschodnim widnokręgiem zajmują konstelacje jesienne, Perseusz, Kasjopeja, Cefeusz i Andromeda. Nisko nad horyzontem w podobnym kierunku błyszczy Kapella, jasna gwiazda znana przede wszystkim z zimowego podziwiania nieba. Rzućmy jeszcze okiem na wschód, żeby zobaczyć charakterystyczny kwadrat złożony z trzech gwiazd Pegaza i jednej gwiazdy Andromedy. Jedna z przekątnych tego kwadratu jest prostopadła do widnokręgu. Wysoko nad głową wije się Wąż z głową prawie w zenicie.
Powtórzmy obserwacje około 4:15, dwie godziny przed wschodem Słońca. Tym razem spójrzmy najpierw nad wschodni i południowy horyzont. Zobaczymy tu już praktycznie całe niebo zimowe, Oriona, Byka, Woźnicę, Bliźnięta, Małego Psa. Te konstelacje będziemy (o coraz wcześniejszej porze) podziwiać przez kilka najbliższych miesięcy. W czasie naszych porannych, wrześniowych obserwacji konstelacje charakterystyczne dla jesieni, czyli Wieloryba, Ryby, Pegaza, Andromedę, ujrzymy pomiędzy kierunkami południowym i zachodnim. W ciągu kilku godzin, które minęły od pierwszego tej nocy spotkania z niebem wyraźnie zmieni się też położenie Wielkiego i Małego Wozu. Pierwszy z nich odnajdziemy bardzo nisko nad północnym i północno-wschodnim widnokręgiem, a drugi będzie "wisiał" pionowo, zaczepiony na Gwieździe Polarnej. Kierując wzrok pionowo w górę, zobaczymy znajdującego się prawie w zenicie Perseusza.
Fazy Księżyca: ostatnia kwadra 4 września o 9:51, nów 11 września o 5:27, pierwsza kwadra 18 września o 22:44 i pełnia 26 września o 18:49. Po dwóch sierpniowych zaćmieniach nadchodzi jesienna posucha. We wrześniu nie zaćmi się ani Słońce ani Księżyc.
Merkury przemierza we wrześniu konstelacje Lwa i Panny. Jego wschodnia elongacja powoli się zwiększa, ale planeta przez cały miesiąc pozostaje niewidoczna.
Wenus przebywa w Pannie i świeci na wieczornym niebie, ale warunki do jej dostrzeżenia są bardzo złe ze względu na wyjątkowo niekorzystną orientację ekliptyki względem horyzontu. 1 września w chwili zachodu Słońca planeta znajduje się zaledwie 7 stopni nad południowo-zachodnim horyzontem, a chowa się za nim w chwili zapadania zmierzchu cywilnego. Z biegiem kolejnych dni warunki nie będą się poprawiać.
Coraz łatwiej natomiast dostrzec kolejną planetą, Marsa. Przemierza on we wrześniu gwiazdozbiory Bliźniąt i Raka. 1 września o 4:00 (dwie godziny przed wschodem Słońca) zobaczymy go 27 stopni nad wschodnim horyzontem, a 30 września o 4:45 - w podobnym kierunku, ale już na wysokości 38 stopni. Blask Czerwonej Planet przez cały wrzesień wynosi około +1,2 magnitudo. 6 i 7 września w tej samej części nieba bawić będzie Księżyc w fazie zmniejszającej się z 30 do 20 procent. Złączenia z Marsem nie będą jednak efektowne (minimalny kąt to około 5 stopni).
W Raku, a potem w Lwie błyszczy inna, znacznie jaśniejsza niż Mars, planeta - Jowisz, który we wrześniu coraz wcześniej wychodzi na poranne niebo. 1 września o 5:00 zobaczymy go na wysokości 12 stopni nad wschodnim widnokręgiem, a 30 września o 5:45 - już 32 stopnie, również w kierunku wschodnim. Blask tego ciała niebieskiego powoli rośnie i wynosi około -1,8 wielkości gwiazdowej. 8 i 9 września nad ranem obserwować będzie można niezbyt widowiskowe złączenie największej z planet z cienkim sierpem Księżyca.
Saturn świeci w Rybach a potem w Wielorybie i zbliża się do wypadającej 4 października opozycji. We wrześniu jest więc widoczny gołym okiem praktycznie przez całą noc jako czerwonawy punkt o jasności +0,5 magnitudo (do dostrzeżenia pierścieni planety potrzeby jest niewielki teleskop). 1 września planeta przecina lokalny południk około 3:00 na wysokości około 40 stopni. W ostatnim dniu miesiąca górowanie Saturna (na podobnej wysokości) wypada już około 1:00. 27 września 6 stopni w prawo od szóstej planety znajdzie się świecący prawie maksymalnym możliwym blaskiem Księżyc w pełni.
Uran przebywa (aż do 2032 roku) w Byku i świeci jasnością +5,7 wielkości gwiazdowej (teoretycznie jest dostrzegalny gołym okiem, ale w obserwacjach radzimy wspomagać się lornetką). Próby dostrzeżenia planety przeprowadzać należy po północy. W połowie września o 4:00 Uran świeci około 55 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem.
Neptun, ostatnia z planet, znajduje się wśród gwiazd Ryb (opuści tę konstelację w kwietniu 2028 roku). 26 września wypada jego opozycja. Niewielka jasność tego ciała niebieskiego (+7,7 magnitudo) umożliwia jej znalezienie (przez lornetkę lub teleskop) tylko w czasie bezksiężycowych nocy. 15 września około 1:00 planeta Neptun przecina lokalny południk na wysokości około 38 stopni.
Przesuwający się wśród gwiazd Księżyc zbliży się 5 września około 4:00 do Elnath, drugiej co do jasności gwiazdy Byka. Minimalny kąt między ciałami niebieskimi wyniesie 1 stopień.
Warto również spojrzeć w stronę Srebrnego Globu 30 września około 21:00, krótko po jego ukazaniu się na niebie. Tuż obok jasnej tarczy wypatrzeć będzie można gromadę otwartą Plejady. Zachodzące kilka godzin wcześniej zakrycie Plejad nie będzie niestety widoczne.
Zapraszamy do obserwacji!
Michał Matraszek
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
szarmancko, szczerze, szczodrze, szeroko, szybko, szyderczo,